Waarbij kan video-hometraining (VHT) helpen in de opvoeding?

Opvoedingsproblemen ontstaan door meerdere oorzaken. Veelvoorkomende oorzaken zijn: specifieke ontwikkelingsproblemen van het kind, stress bij ouders en kinderen thuis en/of in hun functioneren buitenshuis. Indien de problemen langer duren, ontstaat vaak een combinatie van problemen. Goede opvoeding is altijd opvoeding op maat. Ieder kind en iedere ouder heeft eigen mogelijkheden en eigen beperkingen. De video-hometrainer bekijkt, bespreekt en ontdekt samen met ouders, op een ontwikkelingsgerichte manier, hoe zij het contact met hun kind kunnen verbeteren en positief leiding kunnen gaan geven in de dagelijkse leefsituatie. Soms is gaandeweg een opvoedingspatroon ontstaan dat gekenmerkt wordt door veel corrigeren en straffen. Dit geeft veel stress voor zowel kind als ouders. De video-hometrainer bespreekt positieve alternatieven met de ouders aan de hand van de beelden. Het is mogelijk om per moment positief leiding te geven door enerzijds goed aan te sluiten op de initiatieven van het kind en anderzijds zelf als ouder duidelijk te zijn.

 

Als het contact met het kind niet goed verloopt en er vragen zijn over de ontwikkeling van het kind, kan met behulp van ‘micro-analyse’ van videobeelden samen met de ouders heel nauwkeurig gekeken worden welke initiatieven hun kind neemt. Het initiatief van het kind weerspiegelt zijn sociale, cognitieve en motorische ontwikkeling. Door het samen bekijken en bespreken van de videobeelden met de video-hometrainer, krijgen de ouders (weer) goed zicht op de behoeftes en ontwikkeling van hun kind. Door de beelden wordt duidelijk hoe zij het contact met hun kind kunnen herstellen en/of verbeteren en hoe zij hun kind kunnen ondersteunen in zijn of haar ontwikkeling. Bij het terugkijken van de beelden overleggen de ouders met de video-hometrainer over de beste manier om de gewenste positieve verandering te realiseren. Door een beter contact groeit het kind in zijn sociaal functioneren en ontstaat ook weer ruimte en energie voor ontwikkeling op andere terreinen.

 

Vaak is de aanleiding om hulp te zoeken ‘moeilijk’ gedrag van het kind. Vrijwel altijd lukt het om samen ‘de oorzaak’ van het moeilijk gedrag te ontdekken. De reden dat de opvoeding niet gemakkelijk verloopt kan zijn dat het kind beperkingen heeft die niet eerder zijn herkend. Ook kunnen problemen ontstaan doordat de aanpak van de ouders niet goed aansluit bij wat hun kind nodig heeft. In alle gevallen gaat het er eerst om, samen heel helder te krijgen welke steun, stimulans en leiding het kind van zijn ouders nodig heeft om zich op een positieve manier verder te kunnen ontwikkelen. Vervolgens ontdekken ouders, tijdens het terugkijken van de beelden met de videohometrainer, hoe ze deze support kunnen bieden.

 

Door micro-analyse van videobeelden is het mogelijk om het contact tussen opvoeders en kinderen nauwkeurig te analyseren. Door het beeld stil te zetten en door beeld voor beeld nauwkeurig te bekijken wordt zichtbaar welke initiatieven kinderen en ouders nemen en hoe zij op elkaar reageren. Om op een plezierige manier te kunnen opvoeden, is het nodig dat ouders oog en oor hebben voor de initiatieven van hun kind en deze begrijpen. Video-analyse maakt niet alleen inzichtelijk waarom kinderen zich gedragen zoals ze dit doen, maar maakt ook duidelijk hoe ze zich daarbij voelen. Hierdoor kunnen ouders veel makkelijker afstemmen op hun kind en lukt het hun ook beter om positief leiding te geven aan de dagelijkse leefsituatie.

 

Analyse van de video-opname samen met de ouders is de kern van de hulp. Beeld-voor-beeld-analyse kan op elk moment gedaan worden door het beeld stil te zetten bij het initiatief van het kind en bij de ‘ontvangst’ daarvan door de ouder.

 

De volgende elementen worden onderscheiden:
- welk initiatief neemt het kind?
- ontvangt de ouder het initiatief instemmend?
- kan het kind door met zijn ontwikkeling?
- welk initiatief neemt de ouder; is dit afgestemd op het kind?
- ‘ontvangt’ het kind de ouder?
- ontstaat er uitwisseling in een ‘ja-reeks’?

 

Door de initiatieven van het kind ‘instemmend te benoemen’ wordt een eerste belangrijke stap gezet om het contact met het kind op te bouwen of te herstellen. Het benoemen gebeurt niet belerend, of op een nadrukkelijke manier, maar op conversatietoon. Wanneer het initiatief van het kind uitgaat naar een ander (bijv. broer of zus), kan het nodig zijn dat de ouder ondersteunt.

 

De video-analyse laat dit zien door beeld-voor-beeld-analyse van de volgende momenten:
- welk initiatief neemt het kind?
- hoe helpt de ouder dat de ander dit initiatief ‘ontvangt’?
- ondersteunt de ouder de uitwisseling in een ‘ja-reeks’?
- helpt de ouder iedereen aan de beurt te komen?

 

Bij iedere hulp- en begeleidingsvraag is het van belang om te bevorderen dat het kind weer goed contact krijgt met zijn ouders en zich daardoor zowel thuis als buitenshuis zo positief mogelijk kan ontwikkelen. Wat de ouders betreft is het altijd van belang dat zij weer goed contact krijgen met hun kind, hun kind kunnen steunen en stimuleren bij hun ontwikkeling en (weer) positief leiding kunnen geven aan de alledaagse opvoedingssituatie. In de video-hometraining staat het initiatief van het kind weliswaar centraal, maar de video-hometrainer richt zich met name op de ouders. Zij zijn immers de belangrijkste opvoeders van hun kind. De video-hometrainer maakt de momenten zichtbaar waarop ouders en kind goed contact hebben met elkaar en waarop de ouders goed aansluiten op hun kind en positief leidinggeven. In sommige gezinnen is het contact tussen ouders en kinderen al generaties lang verstoord. Ook in deze gezinnen blijft de behoefte aan goed contact bij ouders en kinderen bestaan en zijn er altijd mogelijkheden om het contact te verbeteren.

 

Video-hometraining is meestal kortdurend. De informatie die de ouders nodig hebben kan met video snel worden overgebracht. De kans op misverstanden is vele malen kleiner dan bijvoorbeeld in een adviesgesprek, omdat zowel de ouders als de video-hometrainer zich oriënteren aan de hand van dezelfde beelden uit de dagelijkse leefsituatie. De vooruitgang en ontwikkeling is objectief vast te stellen door de zichtbare toename van het aantal geslaagde interacties, ook worden de ‘ja-reeksen’ langer. De hulpverlening wordt afgerond als men op de vervolgopnames kan zien dat de ouders gemakkelijk contact maken en leiding geven. Meestal hebben de ouders dan zelf weer zoveel plezier in de relatie met hun kind gekregen dat ze zelf ook op een prettige manier afscheid willen en kunnen nemen van de hulpverlener. Uiteraard is er ook na beëindiging van de video-hometraining nog wel eens ruzie in het gezin, kunnen ouders soms weer even moeten zoeken naar de aansluiting met hun kind in een nieuwe ontwikkelingsfase, of zijn er ‘moeilijke momenten’. In het algemeen geven de met video-hometraining begeleide gezinnen aan dat men bij nieuwe problemen of moeilijke momenten niet meer gevangen raakt in een ‘nee-reeks’, omdat men de principes van ‘geslaagd contact’ kent en weet hoe men weer een ‘ja-reeks’ in kan zetten om het contact te herstellen. Bij de afsluiting van de hulp wordt altijd afgesproken hoe de ouders contact kunnen opnemen als zij even overleg of weer gericht videofeedback willen.

 

Vooral de opnamen van minder geslaagd contact wil men niet graag aan derden laten zien. De video-opnamen van ouders en kinderen, zijn eigendom van de ouders. Ze worden nooit aan derden vertoond, alleen aan de supervisor en gericht op het verbeteren van de kwaliteit van de ‘review’ met de ouders. Alle video-hometrainers hebben enkele keren per jaar supervisie, zodat ze de kwaliteit van de begeleiding die ze bieden steeds kunnen verbeteren. Video-hometrainers in opleiding leren het vak al werkende. Zij bereiden in het begin al hun werk voor met de supervisor, aan de hand van de video-opnamen die in het gezin zijn gemaakt. De supervisor kan op deze wijze ook goed volgen of de hulp goed verloopt en waar eventueel aanvullende informatie of ondersteuning nodig is.